Chuột là đối tượng gây hại xuất hiện quanh năm trong sản xuất nông nghiệp. Không chỉ phá hoại lúa từ đầu vụ đến cuối vụ, chuột còn gây thiệt hại trên nhiều loại cây trồng khác như ngô, lạc, khoai lang và các loại hoa màu. Với khả năng sinh sản nhanh, di chuyển rộng và thích nghi cao, nếu không chủ động phòng trừ kịp thời, chuột sẽ gây ảnh hưởng lớn đến sản xuất của bà con nông dân.
Theo đánh giá của Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã Thăng Bình, trong vụ Đông Xuân 2025 - 2026 vừa qua, công tác diệt chuột tuy đã được triển khai nhưng hiệu quả vẫn chưa đạt như mong muốn. Nguyên nhân chủ yếu là do việc diệt chuột còn mang tính nhỏ lẻ, chưa đồng bộ giữa các khu vực, chưa huy động được sự tham gia rộng khắp của cộng đồng. Trong khi đó, đặc tính sinh học của chuột khá phức tạp, rất tinh ranh và có khả năng thích nghi nhanh với môi trường sống.
Để chủ động bảo vệ sản xuất vụ Hè Thu năm 2026, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã đã xây dựng phương án phòng trừ chuột hại với nhiều giải pháp cụ thể, đồng thời kêu gọi sự tham gia đồng bộ của các thôn và bà con nông dân trên toàn địa bàn.
Theo đó, ngay trước khi bước vào vụ sản xuất, các địa phương cần tổ chức vệ sinh đồng ruộng, phát quang bụi rậm, đào hang, tìm diệt chuột tại các khu vực như bờ ruộng, gò đống cao, ven sông suối, bờ kênh mương - những nơi chuột thường trú ẩn và sinh sản. Thời gian cao điểm tổ chức ra quân tập trung được triển khai từ ngày 07 đến ngày 12/5/2026 trên phạm vi toàn xã. Đối với các công trình công cộng như cầu cống, đường bê tông, đê, kênh mương - nơi chuột thường làm hang trú ngụ - cần áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp như xông khói hoặc đổ nước vôi đậm đặc vào hang để tiêu diệt chuột và ngăn chuột quay trở lại. Các thôn phải tổ chức ít nhất một đợt ra quân đồng loạt trước khi vào vụ sản xuất nhằm nâng cao hiệu quả phòng trừ.
Trong thời gian gieo sạ, bà con có thể sử dụng các loại bẫy thủ công như bẫy lồng, bẫy bán nguyệt, bẫy kẹp hoặc bẫy ống tre để bắt chuột. Khi đặt bẫy cần bố trí tại các đường mòn chuột thường xuyên đi lại hoặc cửa hang để tăng hiệu quả. Đồng thời nên ngụy trang bẫy bằng cỏ, rơm hoặc bùn đất để hạn chế sự cảnh giác của chuột.
Đối với những khu vực chuột gây hại nặng, các địa phương có thể sử dụng thuốc hóa học để diệt chuột theo đúng hướng dẫn chuyên môn. Tuy nhiên, việc sử dụng bả độc cần được thực hiện đồng bộ trên từng cánh đồng và đảm bảo an toàn cho người dân, vật nuôi cũng như môi trường. Trước khi đánh bả độc, cần cho chuột ăn mồi không có thuốc trong vài ngày để tránh hiện tượng “nhát bả”. Sau khi kết thúc đợt đánh bả, cần thu gom và tiêu hủy bả thừa đúng quy định nhằm hạn chế ảnh hưởng đến môi trường và sức khỏe cộng đồng.
(Cán bộ Phòng Kinh tế, Trung tâm CUDVSNC xã Thăng Bình và bà con nông dân thăm đồng tại thôn Ngọc Sơn Tây)
Khi lúa bước vào giai đoạn cuối đẻ nhánh và làm đòng, bà con tiếp tục thực hiện các biện pháp đào hang, đặt bẫy và xử lý hang chuột bằng nước vôi hoặc thuốc hóa học. Đặc biệt, trong giai đoạn này chuột có nhu cầu đạm động vật cao hơn nên cần thay đổi loại mồi phù hợp như tôm, tép hoặc cua nhỏ để tăng hiệu quả bẫy bắt.
Đối với thời kỳ lúa trổ và chín, chuột thường rời hang và di chuyển trực tiếp trên ruộng lúa nên việc đào hang hoặc đặt bẫy sẽ kém hiệu quả hơn. Vì vậy, việc phòng trừ cần được thực hiện quyết liệt ngay từ đầu vụ để hạn chế mật độ chuột phát triển về sau.
Đặc biệt, Trung tâm Cung ứng dịch vụ sự nghiệp công xã lưu ý người dân tuyệt đối không sử dụng điện để diệt chuột dưới bất kỳ hình thức nào. Đây là hành vi rất nguy hiểm, có thể gây tai nạn chết người, vi phạm pháp luật và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho cộng đồng.
Ngoài các giải pháp trực tiếp trên đồng ruộng, bà con cũng cần tăng cường diệt chuột trong khu dân cư, khu vực trồng cây màu; khuyến khích nuôi mèo để hạn chế chuột trong nhà; đồng thời bảo vệ các loài thiên địch tự nhiên của chuột như cú mèo, rắn, ếch… nhằm từng bước cân bằng hệ sinh thái trên đồng ruộng.
Diệt chuột không phải là việc làm nhất thời mà cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và có sự phối hợp đồng bộ của cả cộng đồng. Chỉ khi mỗi người dân cùng nâng cao ý thức, tích cực tham gia phòng trừ chuột thì mới có thể hạn chế thiệt hại, bảo vệ hiệu quả sản xuất nông nghiệp và góp phần đảm bảo vụ mùa thắng lợi.
Vì một vụ Hè Thu đạt năng suất, hiệu quả và an toàn, đề nghị bà con nông dân trên địa bàn tích cực hưởng ứng các đợt ra quân diệt chuột, chủ động áp dụng các biện pháp phòng trừ phù hợp và phối hợp chặt chẽ với địa phương trong công tác bảo vệ sản xuất.