(Ảnh: Ra quân dọn vệ sinh môi trường phòng chống thiên tai tại xã Thăng Bình)
Chủ động từ trong mỗi gia đình
Khi bước vào mùa mưa bão, điều đầu tiên mỗi gia đình cần làm là kiểm tra lại nơi ở và những khu vực xung quanh nhà. Mái tôn, mái ngói, cửa ra vào, cửa sổ, hệ thống điện, cây xanh, biển hiệu, vật dụng đặt ngoài trời… cần được kiểm tra, gia cố để hạn chế nguy cơ bị gió lớn làm đổ, tốc hoặc cuốn bay. Những vật dụng nhẹ như chậu cây, tấm tôn, bảng quảng cáo, vật liệu xây dựng hay các đồ dùng để ngoài sân cần được sắp xếp, cất giữ chắc chắn. Những cây xanh có nguy cơ gãy, đổ cần được kiểm tra, xử lý phù hợp để tránh gây nguy hiểm cho người và phương tiện. Đối với những gia đình sống ở khu vực thấp trũng hoặc nơi có nguy cơ ngập, cần chủ động kê cao các vật dụng, máy móc, giấy tờ và tài sản quan trọng. Những giấy tờ cần thiết nên được bảo quản ở nơi an toàn, tránh để nước làm hư hỏng. Đặc biệt, mỗi gia đình nên chủ động chuẩn bị một số vật dụng cần thiết để sử dụng trong trường hợp mất điện, ngập úng hoặc phải hạn chế đi lại như đèn pin, nước uống, thuốc men thông thường, thực phẩm thiết yếu và các vật dụng cần thiết khác. Những sự chuẩn bị này tưởng chừng đơn giản, nhưng khi tình huống bất ngờ xảy ra, chúng có thể giúp mỗi gia đình chủ động hơn rất nhiều.
Không chủ quan khi mưa lớn, gió mạnh
Trong thời điểm có mưa lớn, giông, lốc hoặc gió mạnh, người dân cần hạn chế ra ngoài nếu không thật sự cần thiết. Đặc biệt, không đứng dưới cây xanh, gần cột điện, biển quảng cáo hoặc các công trình có nguy cơ mất an toàn khi trời đang có giông gió. Người điều khiển xe máy, ô tô khi gặp mưa lớn cũng cần giảm tốc độ, quan sát kỹ và lựa chọn tuyến đường an toàn. Không cố tình đi qua những đoạn đường đã ngập sâu, nước chảy xiết hoặc những nơi chưa xác định được độ sâu của nước. Có những đoạn đường nhìn bên ngoài tưởng như chỉ ngập một lớp nước mỏng, nhưng bên dưới có thể là ổ gà, hố sâu hoặc dòng nước đang chảy mạnh. Vì vậy, không đánh đổi sự an toàn chỉ để cố đi qua một đoạn đường ngập. Đối với trẻ em, phụ huynh càng cần quan tâm, nhắc nhở. Khi mưa lớn, nước dâng, các em không nên tự ý ra khu vực ao hồ, sông suối, kênh mương, cống thoát nước hoặc những nơi đang ngập nước để chơi. Một dòng nước tưởng chừng bình thường cũng có thể trở nên nguy hiểm khi mưa lớn kéo dài.
Khơi thông dòng chảy, hạn chế ngập úng
Phòng, chống thiên tai không chỉ bắt đầu khi mưa bão xảy ra mà cần được thực hiện trước đó. Một trong những việc rất thiết thực mà người dân có thể làm là thường xuyên kiểm tra, khơi thông cống rãnh, mương thoát nước quanh nhà và khu dân cư. Rác thải, lá cây, đất đá hoặc các vật cản nếu không được dọn dẹp có thể làm tắc dòng chảy, khiến nước thoát chậm và gây ngập cục bộ khi mưa lớn. Vì vậy, mỗi gia đình cần có ý thức giữ gìn hệ thống thoát nước chung; không vứt rác xuống cống, mương, kênh thủy lợi, không để vật liệu hoặc đồ dùng cản trở dòng chảy. Một con đường sạch, một tuyến mương thông thoáng, một miệng cống không bị rác che kín có thể góp phần giảm đáng kể nguy cơ ngập úng tại khu dân cư. Đây cũng là trách nhiệm chung của cộng đồng. Khi mỗi người cùng góp một phần công sức, công tác phòng ngừa thiên tai sẽ hiệu quả hơn rất nhiều.
Chủ động bảo vệ sản xuất
Đối với một địa bàn có nhiều hộ dân sản xuất nông nghiệp, chủ động ứng phó với thiên tai còn gắn liền với việc bảo vệ cây trồng, vật nuôi và tư liệu sản xuất. Trước những đợt mưa lớn, người dân cần thường xuyên theo dõi thông tin thời tiết, chủ động kiểm tra đồng ruộng, hệ thống tưới tiêu, bờ vùng, bờ thửa và các khu vực có nguy cơ ngập úng. Đối với vật nuôi, cần kiểm tra chuồng trại, gia cố những vị trí không an toàn, chuẩn bị phương án di chuyển khi cần thiết; đồng thời chủ động bảo vệ nguồn thức ăn, nước uống và các điều kiện cần thiết. Đối với cây trồng, tùy từng thời điểm và điều kiện thực tế, người dân cần thực hiện các biện pháp chăm sóc, thoát nước và bảo vệ phù hợp để hạn chế thiệt hại. Quan trọng nhất vẫn là không chờ đến khi thiên tai xảy ra mới bắt đầu ứng phó.
Theo dõi thông tin chính thống
Trong thời đại công nghệ, thông tin về thời tiết và thiên tai có thể được cập nhật rất nhanh. Tuy nhiên, bên cạnh sự thuận tiện, mạng xã hội cũng có thể xuất hiện những thông tin chưa được kiểm chứng, thậm chí gây hoang mang. Vì vậy, khi có thông tin về mưa bão, ngập lụt hoặc các tình huống thiên tai, người dân cần theo dõi thông tin từ các nguồn chính thống, đặc biệt là thông báo của cơ quan chức năng và chính quyền địa phương. Mỗi gia đình cũng nên thống nhất trước phương án liên lạc trong trường hợp mất điện, mất sóng hoặc các thành viên không ở cùng một nơi. Người lớn cần đặc biệt quan tâm đến người cao tuổi, trẻ nhỏ, người khuyết tật và những người gặp khó khăn trong đi lại để có phương án hỗ trợ phù hợp khi có tình huống xảy ra.
Phòng ngừa từ cộng đồng
Thiên tai có thể ảnh hưởng đến một gia đình, một khu dân cư hoặc trên phạm vi rộng hơn. Vì vậy, bên cạnh sự chủ động của từng hộ dân, tinh thần tương trợ trong cộng đồng cũng rất quan trọng. Một gia đình có người già sống một mình, một hộ có người khuyết tật, một gia đình có trẻ nhỏ hoặc đang gặp khó khăn có thể cần sự hỗ trợ nhiều hơn khi thiên tai xảy ra. Sự quan tâm của hàng xóm, của tổ dân cư, của thôn và các lực lượng tại cơ sở trong những thời điểm như vậy có thể tạo nên sự khác biệt rất lớn. Chỉ một cuộc điện thoại hỏi thăm, một lời nhắc nhở, một sự hỗ trợ di chuyển hay giúp gia cố nhà cửa cũng là cách để cộng đồng cùng nhau vượt qua khó khăn. Phòng, chống thiên tai vì thế không chỉ là chuẩn bị vật chất, mà còn là chuẩn bị tinh thần, sự phối hợp và trách nhiệm với nhau.
Không để thiên tai trở thành thảm họa vì sự chủ quan
Có những thiệt hại do thiên tai là rất khó tránh khỏi. Nhưng cũng có những rủi ro hoàn toàn có thể giảm được nếu chúng ta chuẩn bị từ sớm và hành động đúng cách. Một mái nhà được gia cố trước khi gió lớn. Một cây xanh được kiểm tra trước mùa mưa. Một tuyến cống được khơi thông trước khi mưa xuống. Một chiếc điện thoại luôn có thông tin liên lạc cần thiết. Một gia đình có sẵn phương án ứng phó. Một người dân biết tránh xa vùng nước nguy hiểm. Tất cả những việc làm ấy đều góp phần tạo nên sự chủ động trước thiên tai. Đặc biệt, người dân cần ghi nhớ nguyên tắc: không chủ quan, không tự ý đi vào khu vực nguy hiểm, không tiếp cận sông suối, kênh mương, khu vực ngập sâu khi mưa lũ; luôn tuân thủ hướng dẫn của lực lượng chức năng và chính quyền địa phương. Khi phát hiện những điểm có nguy cơ mất an toàn như cây xanh có dấu hiệu gãy đổ, đường ngập sâu, cống thoát nước bị tắc, công trình xuống cấp hoặc những tình huống bất thường khác, người dân cần kịp thời thông báo cho chính quyền và lực lượng chức năng để được xử lý.
Mùa mưa bão có thể mang đến nhiều bất trắc, nhưng sự chuẩn bị kỹ càng sẽ giúp chúng ta giảm bớt những bất ngờ. Phòng, chống thiên tai không phải là câu chuyện của riêng một mùa mưa, cũng không phải đợi đến khi có bão mới thực hiện. Đó là một quá trình cần được duy trì thường xuyên, từ mỗi gia đình, mỗi khu dân cư đến cả cộng đồng.
Chủ động một bước là thêm một phần an toàn. Chuẩn bị từ sớm là cách thiết thực nhất để bảo vệ tính mạng, tài sản và cuộc sống bình yên của mỗi gia đình.
Với tinh thần chủ động, đoàn kết và trách nhiệm, mỗi người dân Thăng Bình hãy cùng chung tay thực hiện tốt công tác phòng, chống thiên tai, để dù trong bất kỳ tình huống nào, cộng đồng cũng luôn có sự chuẩn bị tốt nhất, hạn chế thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra.