Kết quả khảo sát đến tháng 6 năm 2016, toàn huyện có 427/523 Tộc có nhà thờ hoặc Từ đường, trong đó có 213 tộc đã xây dựng Quy ước và phát động xây dựng Tộc văn hóa; đến cuối năm 2015 qua kiểm tra công nhận có 171/523 tộc đạt danh hiệu Tộc văn hóa, tỷ lệ 32,7%. Mô hình tổ chức, hoạt động của mỗi Tộc khác nhau nhưng tựu trung lại vẫn là tập hợp con cháu trong gia tộc để cùng nhau cam kết thực hiện những nội dung trong quy ước về truyền thống gia tộc, về phẩm chất đạo đức, phát huy đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, “Cây có cội, nước có nguồn”, “Chim có tổ, người có tông”... qua đó xây dựng nếp sống văn hóa, văn minh trong cộng đồng; phát huy những thuần phong mỹ tục, bài trừ những tập tục lạc hậu góp phần xây dựng nên những giá trị đạo đức tốt đẹp của con người Việt Nam.
Hầu hết các Tộc trên địa bàn huyện đều thành lập Hội đồng gia tộc (HĐGT), hoạt động theo nguyên tắc tự nguyện, tự giác và tự quản. Các vị đại diện HĐGT là những người có uy tín, có tư cách, gương mẫu, có năng lực tổ chức quản lý, điều hành các hoạt động trong gia tộc; thực hiện vai trò chủ trì, hướng dẫn các chi, phái, các thành viên trong gia tộc thực hiện tốt quy ước do Tộc đề ra. Ngoài ra, bên cạnh việc thành lập HĐGT, một số Tộc họ ở các xã Bình Giang, Bình An, Bình Tú, Bình Định Nam, thị trấn Hà Lam… còn thành lập thêm tổ chức “Hội nàng dâu”, định kỳ tổ chức sinh hoạt để ghi nhận, biểu dương vai trò các nàng dâu trong mỗi gia đình và Hội nàng dâu có trách nhiệm chăm lo về mặt đời sống, giải quyết những mâu thuẫn nhỏ trong gia tộc, vận động gia đình đóng góp các khoản tài chính khi tộc phát động…
Qua khảo sát và tổng hợp từ phong trào của các xã, thị trấn hầu hết các địa phương đã triển khai thực hiện phong trào xây dựng “Tộc văn hóa” góp phần đáng kể vào nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Trên cơ sở Quy ước của Tộc, HĐGT đã vận động con cháu hằng năm tụ họp về nhà thờ Tộc vào các dịp “Xuân kỳ”, “Thu tế”, “Lễ Thanh minh”, “Đông chí”, “Tết Nguyên Đán”.... Bên cạnh việc tri ân công đức tiền nhân, HĐGT chú trọng việc nhắc nhỡ, động viên con cháu thực hiện nghĩa vụ công dân đối với gia đình và xã hội; cam kết thực hiện việc cưới, việc tang theo quy định; biểu dương, khen thưởng các cháu học giỏi, thành đạt. Nhiều Tộc đã tích cực trong việc phối hợp cùng với địa phương xây dựng nhiều mô hình, việc làm thiết thực như: Tộc họ đăng ký con cháu không vi phạm luật giao thông, tộc tự quản an ninh trật tự, không sinh con thứ ba trở lên, phấn đấu không còn hộ nghèo, ông bà mẫu mực, con cháu thảo hiền; mô hình tộc 3 không: “Không thất học – không đói nghèo – không tội phạm”…
Trên tinh thần “Một người khó cả họ cùng lo”, các thành viên trong gia tộc đã vận động con cháu giúp đỡ những gia đình trong Tộc gặp khó khăn. Nhờ vậy, cuộc sống của mỗi gia đình con cháu trong gia tộc được ổn định và phát triển. Bên cạnh giúp đỡ để phát triển kinh tế, nâng cao đời sống cho con em trong gia tộc, nhiều Tộc đã tích cực tham gia đóng góp “Quỹ Vì người nghèo” do Mặt trận Tổ quốc các cấp phát động. Hơn 15 năm qua (2001-2016), từ khi triển khai thực hiện cuộc vận động “Ngày vì người nghèo”, các Tộc quan tâm vận động con em xa quê tham gia ủng hộ bằng tiền mặt lên đến hàng tỷ đồng để xây dựng nhà đại đoàn kết, hỗ trợ khám chữa bệnh khi con em trong Tộc bị bệnh hiểm nghèo.
Một trong những hoạt động được phần đông các Tộc quan tâm xây dựng và phát triển là việc huy động Quỹ khuyến học, khuyến tài. Các Tộc chú trọng vận động con cháu đến trường với phương châm “Học vì ngày mai lập thân, lập nghiệp”. Theo báo cáo của các địa phương, bằng nhiều hình thức huy động Quỹ, các Tộc đã huy động Quỹ khuyến học từ đầu năm 2015 đến nay trên 2 tỷ đồng, kịp thời hỗ trợ phát thưởng cho gần 7.000 học sinh, sinh viên học giỏi; việc quản lý, sử dụng quỹ khá chặt chẽ và đi vào nề nếp, chủ yếu là cấp phát học bổng, tặng thưởng cho các cháu có thành tích học tập tốt, biểu dương, động viên con cháu trong gia tộc học tập.
Việc xây dựng Quy ước được các Tộc chú trọng đến nội dung xây dựng đời sống văn hóa, vận động con cháu thực hiện nếp sống văn hóa, ứng xử văn minh; bài trừ các hủ tục lạc hậu, mê tín; bảo vệ các di tích lịch sử, văn hóa. Nhiều nhà thờ đã được con cháu trùng tu, tôn tạo, vừa nâng cao thanh danh dòng Tộc, vừa phát huy việc bảo tồn các di tích lịch sử được các cấp công nhận, như nhà thờ Tộc Ngô – làng kế Xuyên, xã Bình Trung; nhà thờ Tộc Nguyễn Văn – làng Tuân Mỹ, xã Bình Tú; nhà thờ Tộc Nguyễn Đức – thị trấn Hà Lam…
Nhiều Tộc tích cực vận động con cháu hiến đất, giải tỏa mặt bằng (chặt đốn cây cối, dịch chuyển hàng quán, tường rào), di dời mồ mả, nhà thờ, đóng góp tiền của, công sức để tham gia xây dựng nông thôn mới, xây dựng đô thị văn minh...
Tự hào về quá khứ của cha ông, từ trong suy nghĩ, con cháu của các tộc luôn nhận thức được rằng quá khứ tốt đẹp của dòng tộc chỉ được trân trọng và phát huy khi hiện tại con cháu tiếp tục làm đẹp cho đời. Những giá trị tốt đẹp đó của văn hóa dòng họ, gia tộc cần được bảo tồn và phát huy trong công cuộc xây dựng nông thôn mới, đô thị văn minh, nhằm nâng cao chất lượng đời sống vật chất và tinh thần cho mọi người, mọi nhà; vì mục tiêu xây dựng quê hương Thăng Bình ngày càng giàu đẹp, văn minh./.