Thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW về “thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội” và 51-KL/TW về tiếp tục thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW của Bộ Chính trị, Huyện ủy Thăng Bình đã ban hành các chương trình, kế hoạch thực hiện Chỉ thị số 27-CT/TW và chỉ đạo các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các đoàn thể chính trị - xã hội từ huyện đến cơ sở xây dựng kế hoạch hành động để thực hiện. Nội dung xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội được đưa vào quy ước thôn, tổ dân phố và tộc ước để điều chỉnh dần hành vi tại mỗi gia đình, dòng tộc và tại cộng đồng. Đồng thời thường xuyên tổ chức các hoạt động tuyên truyền, vận động cán bộ, đảng viên và nhân dân thực hiện nếp sống văn hoá, văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội gắn với thực hiện việc “học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”; “cuộc vận động toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa ở khu dân cư”… Vì thế, việc cưới, việc tang và lễ hội có nhiều chuyển biến, nhận thức về pháp luật và ý thức tôn trọng pháp luật của người dân được nâng lên.
(Nghi thức lễ cúng tại lăng Bà trong Lễ hội cộ Bà Chợ Được. Ảnh: N.Đ)
Thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, đại bộ phận nhân dân đã thực hiện theo đúng truyền thống văn hóa tại địa phương, các đám cưới đều được đăng ký kết hôn, các đôi nam nữ trước khi cưới được tự do tìm hiểu trên nguyên tắc tự nguyện và làm thủ tục đăng ký, được cấp giấy kết hôn tại trụ sở ủy ban nhân dân xã, thị trấn theo đúng pháp luật. Việc cưới, hỏi cơ bản thực hiện đúng Luật hôn nhân và gia đình, tình trạng cưỡng ép hoặc cản trở hôn nhân được hạn chế, những tập tục rườm rà, các hủ tục trong việc cưới từng bước được khắc phục. Trong 03 năm từ 2015 đến nay, trên địa bàn huyện bàn có 5.619 đám cưới, đa số thực hiện đúng thời gian, số lượng khách mời vừa phải, hiện tượng làm cỗ to, mời đông khách ăn uống linh đình, dài ngày, uống nhiều rượu, bia, thuốc lá giảm đáng kể, trang phục cô dâu, chú rể phù hợp với truyền thống dân tộc.
Việc tổ chức lễ tang trên địa bàn huyện đảm bảo văn minh, kế thừa nét đẹp văn hóa truyền thống của dân tộc, tiết kiệm, phù hợp với hoàn cảnh của từng gia đình, không phô trương, lãng phí. Khi có người qua đời, các gia đình đều khai tử, báo cáo với chính quyền địa phương, về cơ bản đã tiết giảm hoặc tổ chức gọn nhẹ trong gia đình, khách viếng không ăn uống trong đám tang, không để dài ngày; các hủ tục lạc hậu trong việc tang cơ bản được xóa bỏ. Ở nhiều địa phương như thị trấn Hà Lam, Bình Minh, Bình Nam, Bình Hải… tình trạng rắc vàng mã, rải tiền và ngoại tệ trên đường đưa tang giảm đáng kể. Đặc biệt, ở nhiều địa phương trong những năm gần đây Hội người cao tuổi đã đứng ra thành lập Ban trợ tang hoặc Ban trợ tang của tổ đoàn kết, khu dân cư và Đội âm công phối hợp hỗ trợ tổ chức đám tang cho các hội viên. Huyện cũng chỉ đạo các địa phương quy hoạch xây dựng khu nghĩa trang nhân dân ở các xã, thị trấn để giải quyết nơi chôn cất, tiết kiệm đất sản xuất, giữ vệ sinh. UBND huyện cũng đã ban hành Quy chế tổ chức lễ tang đối với cán bộ, công chức, viên chức huyện khi từ trần, nhằm mục đích phối hợp với gia đình tổ chức lễ tang đối với các đồng chí cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên trên 60 năm tuổi Đảng. Trong 03 năm từ năm 2015 đến nay, trên địa bàn huyện có 4.658 đám tang, hầu hết đều tổ chức đảm bảo đảm theo các nội dung được quy định tại quy chế ban hành kèm theo Quyết định số 308/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ.
Về lễ hội, các lễ hội được tổ chức phù hợp với truyền thống văn hóa. Phần lễ được tổ chức trang trọng, thành kính, tâm linh trên cơ sở bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của địa phương, không diễn ra các tình trạng mê tín dị đoan, lên đồng, bói toán và đốt vàng mã nhiều, không kéo dài lễ hội nhiều ngày, không lợi dụng lễ hội để trục lợi, chặt chém… phần hội phong phú, hấp dẫn lồng ghép nhiều hoạt động văn hóa dân gian, diễn xướng dân gian như hát bài chòi, hát bả trạo, tổ chức các giải thể thao như đua ghe, bóng chuyền, bóng đá, kéo co…nhằm giới thiệu những giá trị văn hóa truyền thống của địa phương với bạn bè trong và ngoài huyện. Các lễ hội được tổ chức định kỳ và hằng năm như: Lễ hội cộ Bà Chợ Được tổ chức hằng năm vào ngày 11 tháng giêng, Lễ hội Cầu ngư, hát bả trạo được tổ chức hằng năm vào dịp sau tết Nguyên đán kết hợp Lễ ra quân đánh bắt thủy sản... Công tác an ninh trật tự, đảm bảo an toàn giao thông trong lễ hội luôn được các xã, thị trấn quan tâm chỉ đạo. Thông qua lễ hội, đã góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, nhớ về tổ tiên, cội nguồn, bảo tồn, phát huy được những nét đẹp văn hóa truyền thống, tôn vinh công đức của cha ông, kết hợp tổ chức các hoạt động vui chơi lành mạnh phục vụ nhân dân.
Bên cạnh đó, việc xây dựng nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội cũng đã tác động tích cực, góp giải quyết những vấn đề bức xúc trong đời sống văn hóa xã hội, kế thừa và phát huy tính cộng đồng trong truyền thống văn hóa Việt Nam, loại bỏ những hủ tục lạc hậu, lỗi thời; xây dựng mối quan hệ giữa con người với con người tốt đẹp hơn và thực hiện có hiệu quả phong trào toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa. Năm 2017, toàn huyện có 42.867/49.639 gia đình đạt danh hiệu gia đình văn hóa, đạt 86,4%; 168/241 tộc đạt danh hiệu Tộc văn hóa, tỷ lệ 69,7%. Năm 2017, có 114/132 thôn, tổ đạt danh hiệu thôn, tổ dân phố văn hóa, đạt tỷ lệ 86,4%.….Hệ thống thiết chế văn hóa cơ sở như Trung tâm Văn hóa – Thể thao xã, thị trấn, Nhà văn hóa – Khu thể thao thôn, tổ dân phố, các khu vui chơi giải trí dành cho người cao tuổi và trẻ em... đã được đầu tư xây dựng, làm cơ sở cho việc nâng cao chất lượng đời sống văn hóa và tinh thần của nhân dân. Gắn kết và phát huy vai trò của phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” với phát triển văn hóa nông thôn, xây dựng nông thôn mới được nhân dân các xã trong huyện hưởng ứng. Đến nay tất cả các xã trên địa bàn huyện đã tổ chức lễ phát động xây dựng xã nông thôn mới, nhiều địa phương đã thực hiện tốt công tác vận động nhân dân thực hiện các nội dung, tiêu chí xây dựng nông thôn mới, 10 xã được UBND tỉnh Quảng Nam công nhận xã đạt chuẩn nông thôn mới…
Có thể nói, những kết quả trong việc thực hiện nếp sống văn hoá, văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội trên địa bàn huyện thời gian qua rất đáng ghi nhận. Với sự vào cuộc tích cực của các cấp ủy đảng, chính quyền, các ban, ngành địa phương, sự tham gia ủng hộ của người dân, việc thực hiện nếp sống văn hoá, văn minh trong việc cưới, việc tang và lễ hội đã đi vào chiều sâu, góp phần xây dựng đời sống tinh thần, đời sống văn hóa tiên tiến trong cộng đồng dân cư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương./.