Từ nền tảng hiện có đến yêu cầu phát triển mới
Thăng Bình được hình thành trên cơ sở sắp xếp thị trấn Hà Lam và các xã Bình Nguyên, Bình Quý, Bình Phục, là vùng đất hội tụ nhiều giá trị lịch sử, văn hóa và truyền thống cách mạng. Những năm qua, phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” được duy trì khá nền nếp; tỷ lệ gia đình văn hóa trong 3 năm gần đây đạt từ 95,28% trở lên, tỷ lệ thôn đạt danh hiệu văn hóa từ 91,3% trở lên.
Hạ tầng văn hóa ở cơ sở cũng từng bước được củng cố. Toàn xã hiện có 21/21 nhà văn hóa - khu thể thao thôn, 7 di tích đã được xếp hạng. Hoạt động văn hóa, văn nghệ, giáo dục truyền thống, thể dục, thể thao được duy trì ở nhiều khu dân cư, trường học, cơ quan, đơn vị, góp phần tạo sự gắn kết trong cộng đồng.
Tuy vậy, thực tế phát triển cũng đặt ra vấn đề cần quan tâm. Một số thiết chế văn hóa, thể thao còn thiếu đồng bộ; có công trình xuống cấp, chưa đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người dân. Không gian đọc, điểm vui chơi, tập luyện thể thao ngoài trời còn hạn chế; công tác trùng tu, tôn tạo và số hóa di tích chưa theo kịp yêu cầu. Đây là những vấn đề cần được tập trung giải quyết nhằm từng bước hoàn thiện các thiết chế văn hóa, thể thao, nâng cao chất lượng đời sống tinh thần và đáp ứng tốt hơn nhu cầu hưởng thụ văn hóa, rèn luyện sức khỏe của Nhân dân.
(Hoạt động thể thao thu hút đông đảo người dân xã Thăng Bình và các vùng lân cận tham gia cổ vũ)
Xây dựng con người Thăng Bình từ những giá trị gần gũi
Một điểm đáng chú ý trong định hướng của địa phương là cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm. Phát triển văn hóa không chỉ được nhìn từ số lượng công trình hay hoạt động phong trào, mà gắn với chất lượng môi trường sống, văn hóa ứng xử, ý thức cộng đồng và khả năng tham gia, thụ hưởng của mỗi người dân.
Thăng Bình hướng đến xây dựng hình ảnh con người địa phương với những phẩm chất: đoàn kết, nghĩa tình, cần cù, sáng tạo, năng động, trách nhiệm, thượng tôn pháp luật và có khát vọng vươn lên. Những giá trị này được đặt trong đời sống hằng ngày: từ cách ứng xử trong gia đình, khu dân cư; tinh thần trách nhiệm trong công việc; ý thức gìn giữ cảnh quan, môi trường; đến thái độ học tập, lao động và sự sẻ chia trong cộng đồng.
Cùng với đó, giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ được xác định là nhiệm vụ lâu dài. Việc đưa lịch sử địa phương, các địa chỉ đỏ, di tích, nhân vật lịch sử và truyền thống hiếu học của quê hương đến gần hơn với học sinh thông qua hoạt động trải nghiệm, tài liệu số, không gian học tập và sinh hoạt cộng đồng sẽ góp phần bồi đắp niềm tự hào, ý thức trách nhiệm với nơi mình sinh sống.
Để di sản tiếp tục sống trong đời sống hôm nay
Thăng Bình có lợi thế về hệ thống di tích, truyền thống lịch sử và những giá trị văn hóa cộng đồng. Vì vậy, bảo tồn không chỉ là giữ lại những gì đã có, mà cần làm cho di sản tiếp tục hiện diện, được nhận biết và phát huy trong đời sống đương đại.
Địa phương định hướng rà soát các di tích xuống cấp để có lộ trình phục dựng, trùng tu, tôn tạo; bổ sung nội quy, pa-nô, biển chỉ dẫn và nội dung giới thiệu tại các di tích đã được xếp hạng. Việc ứng dụng công nghệ, số hóa tư liệu, kết nối di sản với giáo dục truyền thống, du lịch và sinh kế cộng đồng cũng được đặt ra như một hướng đi cần thiết.
Một số công trình, không gian văn hóa được định hướng đầu tư như Nhà bia Văn Thánh, Nhà tưởng niệm cụ Hà Đình Nguyễn Thuật, Công viên Hà Kiều; cùng với việc bảo tồn làng nghề hương Quán Hương gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Nếu được triển khai bài bản, đây sẽ không chỉ là những điểm đến văn hóa mà còn là nơi kể câu chuyện về lịch sử, con người và bản sắc Thăng Bình.
(Bia Văn thánh, nơi lưu giữ những giá trị văn hóa vùng đất Thăng Bình)
Đầu tư những không gian người dân có thể sử dụng hằng ngày
Phát triển văn hóa sẽ khó tạo chuyển biến nếu thiếu những không gian gần dân, thuận tiện và được sử dụng thường xuyên. Vì vậy, việc chuẩn hóa nhà văn hóa - khu thể thao thôn, bố trí tủ sách hoặc không gian đọc, duy trì kết nối internet công cộng và đổi mới nội dung sinh hoạt cộng đồng là những việc có tác động trực tiếp đến đời sống ở cơ sở.
Ở quy mô toàn xã, các định hướng như xây dựng Quảng trường trung tâm xã Thăng Bình, nâng cấp Sân vận động Cây Cốc, từng bước đầu tư nhà tập luyện, thi đấu đa năng, bể bơi, khu vui chơi và các điểm lắp đặt dụng cụ thể thao ngoài trời được kỳ vọng tạo thêm không gian công cộng phục vụ người dân.
Mục tiêu đến năm 2030 là 100% nhà văn hóa - khu thể thao thôn được chuẩn hóa và nâng cao hiệu quả hoạt động; 100% nhà văn hóa thôn có tủ sách hoặc không gian đọc. Trong lĩnh vực thể dục, thể thao, xã phấn đấu 100% thôn có ít nhất một công trình tập luyện; tỷ lệ người tập luyện thể dục, thể thao thường xuyên đạt từ 50% trở lên, gia đình thể thao đạt từ 40% trở lên.
Từ phong trào thể thao đến thói quen sống khỏe
Một trong những yêu cầu đặt ra là đưa thể dục, thể thao từ hoạt động theo đợt, theo giải trở thành thói quen trong đời sống hằng ngày. Điều này đòi hỏi không chỉ đầu tư sân bãi, dụng cụ mà còn phải phát triển các câu lạc bộ, nhóm tập luyện phù hợp với nhiều lứa tuổi và duy trì hoạt động thường xuyên tại khu dân cư.
Trong trường học, việc duy trì đầy đủ chương trình giáo dục thể chất, mở rộng hoạt động thể thao ngoại khóa, phát triển câu lạc bộ và đẩy mạnh dạy bơi, phổ cập bơi được xem là giải pháp thiết thực để nâng cao thể lực và phòng, chống đuối nước cho học sinh. Đối với người cao tuổi, người khuyết tật và các nhóm yếu thế, những hình thức tập luyện phù hợp sẽ giúp mọi người đều có cơ hội tham gia và hưởng lợi từ phong trào.
Để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển
Điều quan trọng nhất không nằm ở việc đặt ra bao nhiêu mục tiêu, mà ở khả năng đưa những mục tiêu ấy vào đời sống. Muốn vậy, phát triển văn hóa, con người và thể dục, thể thao phải được gắn với quy hoạch, đầu tư công, huy động nguồn lực xã hội, chuyển đổi số và cơ chế kiểm tra, giám sát thường xuyên.
Cấp ủy, chính quyền giữ vai trò định hướng, tổ chức thực hiện; Mặt trận và các đoàn thể làm tốt công tác vận động, kết nối; trường học, cơ quan, doanh nghiệp cùng xây dựng môi trường văn hóa ngay trong từng đơn vị. Nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự tham gia của người dân - từ việc giữ gìn nếp sống văn minh, tham gia hoạt động cộng đồng, chăm lo giáo dục con em, bảo vệ di sản đến rèn luyện sức khỏe mỗi ngày.
Trong chặng đường phát triển phía trước, Thăng Bình cần những công trình mới, nhưng đồng thời cũng cần một nền tảng văn hóa đủ vững, một cộng đồng đủ gắn kết và một thế hệ con người có tri thức, trách nhiệm, sức khỏe và khát vọng. Đó chính là chiều sâu để sự phát triển của địa phương không chỉ nhanh hơn, mà còn bền vững hơn.