Các hội, nhóm trên mạng xã hội thời gian qua đã góp phần tích cực trong việc chia sẻ thông tin, hỗ trợ đời sống, quảng bá sản phẩm, kết nối cộng đồng và lan tỏa nhiều điều tốt đẹp. Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực, không gian mạng cũng đang tiềm ẩn nhiều nguy cơ phức tạp về an ninh trật tự, đặc biệt là tình trạng đăng tải, chia sẻ các nội dung sai sự thật, quảng cáo trái phép, lừa đảo, vay mượn, kích động mâu thuẫn, xúc phạm danh dự người khác… Điều đáng lo ngại là nhiều nội dung vi phạm được lan truyền rất nhanh trong các hội nhóm có đông thành viên, gây ảnh hưởng tiêu cực đến dư luận xã hội, quyền lợi của người dân và tình hình an ninh trật tự tại địa phương.
Hiện nay, nhiều quản trị viên hội, nhóm trên mạng xã hội sử dụng chế độ duyệt bài tự động nhằm tiết kiệm thời gian quản lý. Tuy nhiên, chính sự lỏng lẻo trong kiểm duyệt đã tạo điều kiện để các nội dung vi phạm xuất hiện công khai mà không được kiểm soát kịp thời. Không ít người vẫn còn cho rằng, nếu bài viết do thành viên tự đăng hoặc hệ thống tự động phê duyệt thì quản trị viên sẽ không phải chịu trách nhiệm, đây là suy nghĩ hoàn toàn sai lầm. Theo quy định của pháp luật, quản trị viên các hội, nhóm vẫn phải chịu trách nhiệm đối với nội dung được đăng tải trong không gian do mình quản lý. Việc lấy lý do “không biết”, “không kiểm tra kịp” hay “do hệ thống tự duyệt” không thể trở thành căn cứ để né tránh trách nhiệm khi để xảy ra vi phạm. Trên thực tế, nhiều vụ việc liên quan đến lừa đảo, bôi nhọ danh dự cá nhân, phát tán thông tin sai sự thật đã bắt nguồn từ các hội nhóm mạng xã hội thiếu kiểm soát. Có những thông tin chưa được kiểm chứng nhưng chỉ sau vài giờ đã lan truyền rộng rãi, gây hoang mang dư luận, ảnh hưởng đến uy tín tổ chức, cá nhân và làm mất ổn định tình hình địa phương. Đặc biệt, hiện nay các đối tượng xấu thường lợi dụng mạng xã hội để thực hiện nhiều hành vi vi phạm như giả danh tuyển dụng “việc nhẹ lương cao”, cho vay trực tuyến, đầu tư lợi nhuận cao, kêu gọi chuyển tiền, mua bán hàng hóa không rõ nguồn gốc… Nếu hội nhóm không được quản lý chặt chẽ, rất dễ trở thành môi trường để các đối tượng lợi dụng hoạt động.
(Ra mắt Mô hình không gian văn hóa Hồ Chí Minh số tại Trường THPT Thái Phiên Thăng Bình)
Không gian mạng là môi trường mở, tốc độ lan truyền thông tin rất nhanh. Chỉ một bài viết sai sự thật cũng có thể gây ra hậu quả lớn. Vì vậy, nâng cao trách nhiệm trong quản lý hội nhóm mạng xã hội là yêu cầu cần thiết hiện nay. Đối với các quản trị viên, cần chủ động rà soát, kiểm soát nội dung đăng tải; hạn chế hoặc tắt chế độ duyệt bài tự động đối với các bài viết nhạy cảm. Những nội dung có dấu hiệu vi phạm pháp luật cần được gỡ bỏ kịp thời. Bên cạnh đó, các admin cần thường xuyên nhắc nhở thành viên chấp hành quy định của pháp luật khi tham gia mạng xã hội; không đăng tải, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng; không sử dụng ngôn từ kích động, xúc phạm người khác hoặc tiếp tay cho các hành vi vi phạm pháp luật. Việc phối hợp với cơ quan chức năng khi có yêu cầu xác minh, xử lý cũng là trách nhiệm cần được thực hiện nghiêm túc nhằm đảm bảo môi trường mạng an toàn, lành mạnh.
Đối với người dân khi tham gia mạng xã hội cũng cần nâng cao tinh thần cảnh giác. Không nên dễ dàng tin tưởng vào những lời quảng cáo hấp dẫn như “đầu tư lợi nhuận cao”, “việc nhẹ lương cao”, “vay tiền nhanh không cần thế chấp”… bởi đây là những thủ đoạn mà các đối tượng lừa đảo thường sử dụng. Trước khi chia sẻ bất kỳ thông tin nào, mỗi người cần kiểm chứng nguồn tin, tránh việc vô tình tiếp tay cho các thông tin sai lệch lan truyền trên mạng xã hội. Đặc biệt, cần ứng xử văn minh, có trách nhiệm trên không gian mạng. Mỗi bình luận, mỗi lượt chia sẻ đều cần được cân nhắc kỹ lưỡng, bởi không gian mạng tuy là môi trường ảo nhưng trách nhiệm pháp lý là hoàn toàn có thật.
Mạng xã hội sẽ trở thành công cụ hữu ích nếu được sử dụng đúng mục đích, đúng quy định pháp luật. Ngược lại, nếu thiếu kiểm soát, đây có thể trở thành môi trường phát sinh nhiều hệ lụy tiêu cực đối với xã hội. Có thể khẳng định rằng, xây dựng môi trường mạng an toàn, văn minh không chỉ là trách nhiệm của cơ quan chức năng, mà cần sự chung tay của mỗi người dân, đặc biệt là những người quản lý, điều hành các hội, nhóm trên mạng xã hội. Mỗi cá nhân hãy nâng cao ý thức trách nhiệm, sử dụng mạng xã hội đúng pháp luật, đúng chuẩn mực đạo đức; cùng nhau xây dựng không gian mạng lành mạnh, an toàn và tích cực hơn vì lợi ích của cộng đồng./.