Những thông tin công dân được tiếp cận có điều kiện theo Luật Tiếp cận thông tin 2026

Theo Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, có ba nhóm thông tin được tiếp cận có điều kiện như sau:

Thứ nhất, thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và bí mật gia đình.

Công dân được tiếp cận thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân khi có sự đồng ý của người có thông tin đó. Đối với thông tin liên quan đến bí mật gia đình, việc tiếp cận phải được các thành viên gia đình đồng ý.

Riêng việc tiếp cận thông tin thuộc dữ liệu cá nhân được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Quy định này góp phần bảo vệ quyền riêng tư và quyền, lợi ích hợp pháp của mỗi cá nhân, tránh tình trạng thu thập, sử dụng hoặc tiết lộ thông tin không đúng quy định.

Thứ hai, thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh.

Công dân chỉ được tiếp cận thông tin liên quan đến bí mật kinh doanh khi có sự đồng ý của chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó.

Quy định nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân trong hoạt động sản xuất, kinh doanh; đồng thời góp phần tạo lập môi trường kinh doanh lành mạnh, công bằng và minh bạch.

Thứ ba, tài liệu lưu trữ tại lưu trữ lịch sử.

Việc tiếp cận có điều kiện đối với tài liệu lưu trữ tại lưu trữ lịch sử được thực hiện theo quy định của pháp luật về lưu trữ.

Như vậy, tùy theo tính chất, nội dung và phạm vi bảo vệ của từng loại thông tin, công dân cần đáp ứng những điều kiện tương ứng trước khi được tiếp cận.

Trường hợp cung cấp thông tin không cần sự đồng ý

Khoản 4 Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 quy định: Trong quá trình thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, người đứng đầu cơ quan, đơn vị được quyết định cung cấp thông tin liên quan đến đời sống riêng tư, bí mật cá nhân, dữ liệu cá nhân, bí mật gia đình và bí mật kinh doanh mà không cần sự đồng ý theo khoản 1 và khoản 2 Điều này, nếu việc cung cấp là cần thiết vì lợi ích công cộng, sức khỏe của cộng đồng theo quy định của luật có liên quan.

Đây là trường hợp ngoại lệ được pháp luật quy định cụ thể, không đồng nghĩa với việc mọi thông tin thuộc các nhóm nêu trên đều có thể được tự do công khai hoặc cung cấp.

Công dân thực hiện quyền tiếp cận thông tin bằng cách nào?

Theo Điều 9 Luật Tiếp cận thông tin năm 2026, công dân thực hiện quyền tiếp cận thông tin thông qua hai phương thức: tự do tiếp cận thông tin được cơ quan, đơn vị công khai hoặc yêu cầu cơ quan, đơn vị cung cấp thông tin.

Đối với những thông tin được tiếp cận có điều kiện, việc cung cấp phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện do pháp luật quy định. Vì vậy, khi có nhu cầu tìm hiểu, khai thác hoặc yêu cầu cung cấp thông tin, người dân cần xác định rõ loại thông tin, cơ quan có trách nhiệm cung cấp và các điều kiện pháp lý có liên quan.

Bảo đảm quyền tiếp cận thông tin gắn với trách nhiệm bảo vệ thông tin

Việc thực hiện hiệu quả Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 có ý nghĩa quan trọng trong xây dựng nền hành chính công khai, minh bạch, phục vụ Nhân dân. Đồng thời, mỗi công dân cần nâng cao nhận thức pháp luật, tôn trọng quyền riêng tư của người khác, sử dụng thông tin đúng mục đích và không tự ý thu thập, tiết lộ những thông tin được pháp luật bảo vệ.

Đối với các cơ quan, đơn vị, việc tổ chức công khai và cung cấp thông tin cần bảo đảm đúng thẩm quyền, đúng phạm vi, đúng điều kiện; tạo thuận lợi để người dân thực hiện quyền tiếp cận thông tin, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Hiểu đúng quy định, thực hiện đúng quyền và trách nhiệm trong tiếp cận thông tin chính là góp phần xây dựng chính quyền công khai, minh bạch, nâng cao hiệu quả phục vụ Nhân dân và thúc đẩy xây dựng xã hội số an toàn, văn minh.

Nguồn tham khảo: Điều 9, Điều 16 Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16; Cổng Thông tin điện tử Chính phủ; Thư Viện Pháp Luật.