Người thương binh với trái tim tận hiến

Từ những trận chiến sinh tử

Một buổi sáng, tôi đến thăm ông Phan Thanh Bốn khi ông vừa từ bệnh viện trở về nhà. Những cơn đau do vết thương chiến tranh vẫn còn đó, nhưng khi nhắc đến quê hương và đồng đội, ký ức trong ông như sống dậy. Tôi biết ông từ hơn mười lăm năm trước, thời ông làm Phó Chủ tịch Hội Khuyến học huyện Thăng Bình. Lời hẹn viết về ông khi ấy, đến nay tôi mới có dịp thực hiện.

Sinh ra tại Bình Dương, huyện Thăng Bình, tỉnh Quảng Nam (cũ), nay thuộc xã Thăng An, thành phố Đà Nẵng, ông sớm tham gia cách mạng từ tuổi 17. Năm 1964, ông làm công tác thiếu nhi, phụ trách thiếu sinh quân, tham gia cùng lực lượng địa phương đào hầm chông, gài mìn chống địch. Năm 1966, ông vào đội du kích, phụ trách tổ văn thư xã; từ năm 1969 đến 1971 lần lượt đảm nhiệm xã đội phó, xã đội trưởng du kích Bình Dương. Theo lời ông kể, ông đã cùng đồng đội tham gia hơn 100 trận đánh, bám trụ bảo vệ quê hương.

Kỷ niệm ám ảnh nhất là trận đánh tháng 6/1970 tại triền đồi Nổng Ông Ban. Sau khi bí mật áp sát đối phương và sử dụng khẩu M72 thu được trong chiến đấu, ông bị lửa từ quả đạn làm cháy toàn thân như ngọn đuốc sống. Thoát khỏi hiểm nguy, ông được đưa đi cứu chữa, rồi phải tiếp tục điều trị đôi mắt bị mờ. Tháng 8/1970, trên đường được đưa ra Bắc, chứng kiến những đoàn xe bộ đội tiến vào Nam, ông cùng hai đồng chí quyết định quay lại Bình Dương tiếp tục chiến đấu.

Tháng 4/1971, ông tình nguyện nhận nhiệm vụ nguy hiểm, cải trang thâm nhập khu dồn của địch. Đến tháng 6 cùng năm, trong trận bảo vệ căn cứ lõm Bàu Bính, ông trực tiếp chỉ huy ba tổ du kích chiến đấu, rồi bị đạn xuyên ngực, tổn thương nặng 2 thùy phổi, mất hẳn 1 lá phổi và gãy sáu xương sườn. Đó là lần bị thương thứ chín. Sau nhiều đợt điều trị trong nước và ở Trung Quốc, ông trở thành thương binh với những di chứng theo suốt cuộc đời.

Dốc lòng xây dựng quê hương

Sau thời gian điều trị, học tập ở miền Bắc, khi đất nước thống nhất, ông trở về quê nhà, đảm nhiệm nhiều vị trí công tác: Huyện ủy viên, Bí thư Đảng bộ xã Bình Dương, Bí thư Huyện đoàn, Trưởng Phòng Công nghiệp - Tiểu thủ công nghiệp, Trưởng Phòng Quản lý ruộng đất huyện và Giám đốc Công ty Ô tô.

Với người dân Bình Dương, ông là người Bí thư Đảng bộ xã đầu tiên sau ngày giải phóng. Trong hoàn cảnh quê hương còn ngổn ngang thương tích chiến tranh, ông cùng cán bộ, Nhân dân bắt tay khôi phục sản xuất, phủ xanh những vùng cát khô cằn bằng những cánh rừng phi lao bạt ngàn. Từng công việc đã góp phần hồi sinh vùng đất từng chịu quá nhiều đau thương, mất mát.

Nghỉ hưu từ năm 1990, ông tiếp tục gắn bó hơn 30 năm với công tác khuyến học, từ thiện tại huyện Thăng Bình. Ông cùng tập thể Hội đã vận động nguồn lực lớn để hỗ trợ người nghèo, người khuyết tật và học sinh, sinh viên khó khăn. Ông cũng đảm nhiệm nhiều công việc tại cơ sở như Bí thư chi bộ, tổ trưởng, Trưởng Ban Công tác Mặt trận và tổ trưởng dân vận khu phố. Đến tháng 7/2026, ông mới thôi nhiệm vụ Bí thư Chi bộ khu phố 2, xã Thăng Bình do tuổi cao, bệnh nặng.

Một “cuốn sử sống” của vùng đất anh hùng

Người dân quê hương vẫn gọi ông Phan Thanh Bốn là một “cuốn sử sống”. Những câu chuyện về du kích Bình Dương, về những trận chiến và đồng đội năm xưa được ông lưu giữ bằng ký ức và những trang hồi ký. Không ít nhà văn, nhà báo, đoàn làm phim đã tìm gặp ông để tìm hiểu, ghi lại tư liệu lịch sử địa phương.

Những đóng góp trong kháng chiến của ông được ghi nhận qua nhiều phần thưởng, trong đó có Huân chương Chiến công hạng Ba, Huân chương Kháng chiến hạng Nhì, Huân chương Chống Mỹ hạng Nhì, Huy hiệu Bác Hồ cùng các danh hiệu dũng sĩ. Trong thời bình, ông tiếp tục được biểu dương, khen thưởng vì những đóng góp cho cộng đồng.

Phía sau người thương binh ấy là gia đình đầm ấm, với người bạn đời từng sát cánh trong kháng chiến - bà Nguyễn Thị Thúy Một, nguyên xã đội trưởng du kích Bình Dương – cùng con cháu. Ở tuổi tám mươi, với 55 năm tuổi Đảng, ông vẫn là tấm gương về lòng yêu nước, ý chí vượt lên thương tật, tinh thần trách nhiệm và nghĩa tình với Nhân dân.

Rời ngôi nhà nhỏ, tôi mang theo câu chuyện về một con người đã đi qua chiến tranh mà không ngừng cống hiến trong hòa bình. Với ông Phan Thanh Bốn, tận hiến không chỉ là những năm tháng xông pha nơi chiến trường, mà còn là sự cố gắng hết sức mình để làm việc có ích cho quê hương đến tận hôm nay.